2.000 Yıllık Hurma Tohumlarına Hayat Verildi

Araştırmacılar bitkileri tozlaştırarak binlerce yıl önce yenen meyvelere ulaşmayı umuyor. Bu amaçla yola çıkan bilim insanları bir dizi tarihi hurma tohumuna yeniden hayat verdi.

Araştırmacıların binlerce yıllık tohumlardan yetiştirdiği hurma bitkileri
Araştırmacıların binlerce yıllık tohumlardan yetiştirdiği hurma bitkileri (Guy Eisner, Science Advances)

Şu ana kadar çimlendirilen en eski tohumlar Judean çölündeki mağaralarda ve M.ö 1’nci yüzyılda Kral Herod tarafından inşa edilen sarayda bulundu. Judea hurmalarının o dönemde gerçekleşen savaşlar nedeniyle kademeli olarak yok olduğu düşünülüyor.  Tohumlardan ilki 2005 yılında Ölü Deniz kıyısındaki tarihi Masada Hisarı’nın taşları arasında keşfedildi. Bilim insanları, 30 cm boyundaki hurma ağacına Tevrat’ta bir öyküden esinlenerek ‘Methusaleh’ adını verdi. 

Judean çölü

Enstitünün uzun vadeli çalışmalarına 6 tohum daha eklendi. Yüzlerce yıl önce bir dizi savaşlar nedeniyle yok olan meyveler eski uygarlıklar tarafından beğeni topluyordu. Büyük boyutlara sahip ve uzun süre dayanabilen bu tatlı meyvelerin hastalıklara iyi geldiğine de inanılıyordu. Hatta Romalı yazar Büyük Plinius, ‘Doğal Tarih’ adlı kitabında bölgedeki hurmalardan aşırı tatlı bir su çıkarıldığını ve bunun ballı şarap tadında olduğunu belirtiyor. Mısır hurmalarının aksine uzun süre bozulmadan kalan bu hurmalar Roma İmparatorluğu’nun farklı bölgelerine ihraç ediliyordu. 

Başarıyla çimlendirilen 7 tarihi tohumun yaşları 1800-2400 arasında değişiyor. Tohumlar Ölü Deniz Parşemonleri’nin de keşfedildiği Kumran’ın da aralarında yer aldığı Judean Çölü’ndeki üç arkeolojik kazı sahasında bulundu.

Bitki tohumlarının bu kadar uzun süre canlı kalabilmesi ise nadir görülen bir durum. Hurma bitkisinin tohumları susuzluğa dayanıklı olmasıyla biliniyor. Kuru bir ortamda binlerce yıl dayanmalarının nedenlerinde biri bu olabilir.

Hurmanın dişi ve erkek çiçeklerinin ayrı ağaçlarda bulunduğu bir bitki türü olduğu biliniyor. Yeniden canlandırılan hurmalar arasında iki cinsiyet yer alıyor. Araştırmacılar böylelikle bitkilerin er ya da geç tozlaşarak yeni meyveler vereceğine inanıyor

Bilim insanları çimlendirdikleri bitkilerin genetik analizlerini ve morfolojik incelemelerini 5 Şubat’ta Science Advance adlı hakemli bilim dergisinde paylaştı. Makaleye göre tarihi hurmalar, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki hurma bitkilerinin genetik karışımını gösteriyor olsa da ağırlıklı olarak Ortadoğu kökenli.

Projenin önde gelen isimlerinden Sarah Sallon ”Bunlar istinai şeyler” dedi. Özellikle çocuklardan ilk ekilen bitkiyle ilgili sıklıkla sorular alan Sallon, işlermleri hikayeleştirerek bir çocuk kitabı bile yazdı. Sallon, çevre sorunun arttığı bu günlerde hurma bitkisinin serüveninin gelecek nesiller için umut vereceğine inanıyor. 

İsrailli uzmanların hurmayı canlandırma nedenleri ise tam olarak tarihsel merakları değil. Dr. Sallon, tarihte ilaç olarak kullanılan hurmayı yeniden canlandırıp muhtemel tıbbi uygulamalarını araştıracak. Yahuda hurmasından yapılan bir macunun antik çağlarda ilaç olarak uygulandığı eski metinlerden biliniyor. 

 

KAYNAKÇA:

https://www.independentturkish.com/node/129411/bilim/bilim-insanlar%C4%B1-israil%E2%80%99de-2-bin-y%C4%B1ll%C4%B1k-hurma-tohumlar%C4%B1na-hayat-verdi

 

Düşüncelerinizi bizimle paylaşın

%d blogcu bunu beğendi: