7 İle Bölünebilme

İngiltere’de ‘TruLittle Hero Ödülü’ 12 yaşındaki Chika Ofili isimli Nijeryalı çocuğa verildi. Ofili, matematikte 7 ile bölünebilme formülünü keşfetti.

Chika’nın matematik öğretmeni, aynı zamanda Westminster Under School’daki matematik bölümünün başkanı olan Bayan Mary Ellis, 12 yaşındaki çocuğun yeni formülü keşfettiğini duyurdu. Mary Ellis, ”Ona cuma günü tatilde incelemesi için First Steps for Problem Solvers isimli bir kitap verdim. Kitapta 2,3,4,5,6 gibi sayıların bölünme kuralları mevcuttu. 7’ye bölünme kuralının olmamasının, mevcut yöntemlerin çok pratik veya akılda kalıcı olmamasıyla ilgili olduğunu düşündüm. Chika çok basit bir yöntem önerdi” dedi.

Chika’ya göre, herhangi bir sayının son basamağını alıp, 5 ile çarpar ve ardından sayının kalan kısmına eklerseniz ve eğer bu yeni sayı 7 ile bölünebilirse, sayınız 7’ye bölünebilir. Aslında oldukça kolay ve kullanışlı bir test.

Örneğin, 532 sayısını alalım,

53 + 2 x 5 = 63
63, 7’nin katı, yani 532 de 7’nin bir katı ve bölünebilir.

Ya da 987 sayısını alalım,

98 + 7 x 5 = 133
13 + 3 x 5 = 28
28, 7’nin bir katıdır. Yani aslında hem 133 hem de 987, 7’nin katıdır.

Kitaplarda yazılı olan mevcut 7 ile bölünebilme kuralından ilki şöyledir: Sayının birler basamağından başlayarak soldan sağa doğru sırası ile basamakların üzerine üçerli olarak tekrar eden 132 132 132 13.. sayıları son basamağa kadar yazılır. Daha sonra ilk bölük artı, ikinci bölük eksi, üçüncü bölük artı, dördüncü bölük eksi biçiminde tekrar edecek şekilde bölükler artı ve eksi biçiminde işaretlenir. Ardından her basamak üzerindeki sayı ile çarpılıp, bölük içinde toplanır. Daha sonra tüm bölüklerden gelen sonuçlar işareti de göz önünde bulunarak toplanır. Çıkan bu sonuç eğer 7 nin katı ise sayı 7 ile tam olarak bölünür denir.

Örneğin, 249312 sayısının 7 ile bölünüp bölünmediğini ele alalım.

2 4 9 3 1 2 sayılarının altında sırasıyla sağdan sola doğru 1, 3, 2 yazalım.

2 3 1 2 3 1 ilk üçlü gurup + diğeri de – işaretli olur. Bu durumda ikisini de çarpıp toplamalıyız.

(2×2 + 4×3 + 9×1) – (3×2+ 1×3 + 2×1) = 25 – 11 = 14 sayısı 7’nin katı olduğuna göre bu sayı 7’ye tam olarak bölünür.

İkinci yöntem ise; Sayının birler basamağındaki sayıyı 2 ile çarpılır. Çıkan sonuç, geri kalan sayıdan çıkarılır. Sonuç 7’nin katıysa sayı da 7’nin katı demektir. Bu yöntem özellikle 3 basamaklı sayılarda pratik ve faydalıdır.

Örneğin, 693 sayısını aynı yöntemle değerlendirelim.

Birler basamağı 3, 3×2 = 6 ve 69 – 6 = 63’tür. 63, 7 ile bölünebildiğinde göre 693 de bölünecektir. 

Düşüncelerinizi bizimle paylaşın

%d blogcu bunu beğendi: